زبان عربي

درس 10
فیه شفاءُ للناس ِ : در آن برای مردم شفاست

كلمه ها و تركیب های تازه :
اعْتمَرَ : به شمار آورد
الرّائد : پیش آهنگ
اغْتنمَ : غنیمت شود
الزّیت : روغن
اغْنی : غنی تر
الشكریاّت : مواد قندی
ضمنَ : ضمانت كرد
البصَلَ : پیاز
الطاقة : نیرو
التانّی : درنگ كردن
عطَفَ : عطوفت به خرج داد
التّطهیر: ضدعفونی كردن
غفّنَ : برهم گذاشت
تقدّمَ : پیشرفت كرد
الفضائلُ : جمع فضیلت
والتّین : انجیر
القیمةَُ الغذائیة : ارزش غذایی
الاعجابَ : شگفتی
اللّبن : شیر
الاملاح : مواد معدنی
المبید : نابود كننده
تربّی : تربیت شد
مكین : صاحب منزلت
الثّقافة ُ : فرهنگ
الثّقافةُ : فرهنگ
الْممرقّباتِ : پرستار
الجنیّ : تازه چیده شده
المنهاج : راه روشن
سبّبَ : باعث شد
الكُرباتُ الحمراء : گلبول قرمز
سبعون : هفتاد
متّغیر : تشخیص داد
الحضارة : تمدن

  قواعد درس دهم :

جمله اسمیه : جمله ای است كه غالباً با اسم شروع می شود و دو ركن دارد
مبتدا، خبر
1. مبتدا : اسمی كه غالباً در ابتدای جمله می آید و درباره آن خبر می دهیم مانند (المؤمن) در جمله (المؤمن صبورُ)
2. خبر : كلمه یا كلماتی است كه غالباً بعد از مبتدا می آیاد و درباره مبتدا خبرمی دهد و معنی جمله را كامل می كند. مانند : (صبور) در جمله المؤمن صبورٌ اعراب مبتدا و خبر هردو رفع است و به عبارت دیگر مبتدا و خبر مرفوع هستند و علامت رفع آنها غالباً ( -ٌ یا –ُ ) است.
خبر معمولاً از لحاظ مذكر و مؤنث از مبتدا تبعیت می كند.
جاءَ الطالبُ : فعل و فاعل
الطالبُ جاء : مبتدا و خبر

برای یافتن خبر پی بردن به مفهوم عبارت راهگشاست. ترجمه و معنای جمله خبر را مشخص می كند.

خبر غالباً به یكی از سه صورت زیر می آید :
1. مفرد (مؤمن صبورٌ)
2. جمله فعلیه (المسلمُ یَصْدقُ)
3. جار و مجرور(النجاةُ فی الصّدق)

اعراب كلمات مبنی ( ضمایر، اشاره ، ....) محلی است.
اعراب جمله و شبه جمله نیز محلی است.
بنابراین در مبتدا و خبر، ضمایر و اسم های اشاره و جمله ها و شبه جمله ها محلاً مرفوع می باشند.
محلی یا محلاً : یعنی كلمه مورد نظر در محلی قرار گرفته كه اعراب خاصی را می طلبد اما از گرفتن آن ناتوان است.
مثلاً وقتی می گوئیم : هذا در جمله هذا كتابٌ
محلاً مرفوع است یعنی این كلمه در محلی و موقعیتی واقع شده كه باید مرفوع می شد اما از گرفتن اعراب رفع ناتوان است.  

  تمرین اول ، درس دهم
1 – اجعل الجملة التالیة فی مكان مناسب من الجدول

1. الحمدالله ِربّ العالمین
2. الرائد لا یكذبُ اهلَه
3. هولاءِ مصابیح الامّة
4. الصدْقُ رآسُ الفضائل
5 – شرف المكان با تمكینٍ

  2 – اجعل الفاعل المبتدا فاعلاً و غیرٌ ما یَلْزمٌ
فاعل را به مبتدا و مبتدا را به فاعل تبدیل كن و تغییرات لازم را بده

1. یأمُرُ المؤمنون بالمعروفُ .
مؤمنان امر به معروف می كنند
المؤمنون یأمرُون بالمعروف

2 – یعطفُ الوالدانِ علینا .
پدرو مادر با ما محبت می كنند
الوالدانِ یعطفان علینا

3 - تجتمعُ المَسلماتُ فی المسجد.
زنان مسلمان در مسجد جمع می شوند
المسلماتُ یحْتمعْنَ فی المسجد

4 – المسلمونَ رفعوا اعْلام الحضارة فی العالم.
مسلمانان پرچمهای تمدن را در جهان برافراشتند
رفع المسلمونَ اعلام الحضارة فی العالم  

  3 – میّز الخطا فی كلّ عبارةٍ ثم اكتُب الصحیح ...
اشتباه را در هر عبارت مشخص كن و صحیح را بنویس

1 . الغّرةُ لا یحْصِلُ بالتكاسُلِ.
لا تحْصُلْ / عزت با تنبلی بدست نمی آید

2 . المُعلّمٌ انبیاء اللامّة ِ
المعلّمونَ / معلمها پیامبران ملت ها هستند

3 . حُسنُ الخُلقِ من ثمراتِ الأدبِ
حُسْنُ / خوش اخلاقی از ثمرات ادب است

4 . التواضعُ تَرْفعُ قیفة الانسانِ
یَرْفَعَُ / قیفة / فروتنی ارزش انسان را بالا می برد  

  5 – اكمل الفراغ فی الاعراب و التحلیل الصّرفی :
جای خالی را در تركیب و تجزیه كامل كن

العاقل یغْتَنمُ الفرصة فی الحیاة
العاقل :‌اسم ، مفرد - مذكر مشتق ، اسم فاعل، معرب / مبتدا و مرفوع و ... الجملة اسمیه

یغتنم :‌فعل مضارع - للغائب مزید ثلاثی - متعدٍ :‌معرب
فعلٌ : مرفوع و فاعله ضمیر «هو» المستتر و الجملة فعلّیة ٌ و خبر و مرفوع محلاً

الفرصة ٌ : اسم ، مفرد، مؤنث، جامد، معرب / مفعول و منصوب

فی : حرف جرّ ، مبنی علی السكون

الحیاة : اسم مفرد، مؤنث جار و مجرور ، معرب / مجرور به بحرف جرّ / فی الحیاة :‌جار و مجرور  

  پرتوهای قرآنی :
1 – در آیات زیر كلماتی از ریشه (ظلم) بیان شده است. در كدام مرجع توضیحات صحیح دوباره آنها داده شده است.

1. و مااللهُ یُِریدُ ظلماً للعبارْ . (جامد - مشتق)

2. و من قُتلَ مظلوماً فقد جعلنا لولیة سلطانا (اسم زمان - اسم مفعول)

3. و مَنْ اَظْلَمَ ممّن افْتری علی الله كذباً (فعل ماضی - اسم تفضیل)  

  تست های كنكوری درس دهم :

1- ترجمه كدام گزینه صحیح نیست؟
الف)‌اللهٌ انزل القرآن سعادة البشر : خدا قرآن را برای سعادت بشر فرو فرستاد
ب) الدّائدُ الكذبُ اهلَهُ : راهنما نباید به بستگان دروغ بگوید
ج) الرّطبُ معَ قدحٍ من اللّبن غداءَ كاملُ . خرما با یك كاسه شیر غذای كاملی است
د) اتهربُ القطة ُ من خوفِ فارةٍ : آیا گربه از ترس موش فرار می كند؟

2 – ترجمه كدام گزینه صحیح نیست.
الف)الهدی : ساده
ب) التّطهیر : ضدعفونی كردن
ج) اَغْنی : غنی تر
د) الشّعْب : ملت

3 – ترجمه كدام گزینه صحیح نیست؟
الف) السكریات ، مواد قندی
ب) الطاقة : نیرو
ج) عطَفَ : محبت كرد
د) المُبید : واضح

4 – مفهوم كدام گزینه صحیح نیست؟
الف)‌جمله اسمیه جمله ای است كه غالباً با اسم شروع می شود
ب) مبتدا اسمی است كه غالباً درآغاز جمله می آید و درباره آن خبری می دهیم
ج) مبتدا و مرفوع است اما خبر منصوب است
د) خبر كلمه یا كلماتی است كه غالباض بعد از مبتدا می آید و درباره مبتدا خبری می دهد و معنای جمله را كامل می كند.

5 – كدام گزینه از انواع خبر نیست ؟
الف) مفرد
ب) جمله فعلیه
ج) جار و مجرور
د) مثنی و جمع

6 – الطّالبُ در جمله (الطالبُ جاءَ) چه نقشی دارد؟
الف) فاعل
ب) مفعول
ج) مبتدا
د) خبر

7 – نوع خبر در جمله (الحمدالله رب العالمین) چیست؟
الف) جار و مجرور
ب) مفرد
ج) جمله فعلیه
د) جمله اسمیه

8 – نوع خبر در جمله (الرائدُ لایكذبُ اهْلُهُ ) چیست؟
الف) مفرد
ب) جمله فعلیه
ج) جارو مجررو
د) جمله اسمیه

9 - كدام گزینه جمله (المسلون .... فی المسجد) را كامل می كند؟
الف) اجْتمَعْنَ
ب) اِجْتَمَعَتْ
ج) اِجْتَمَعَ
د) اجْتمعوا

10 – كدام گزینه جمله ( .... المسلمون فی المسجد) را كامل می كند؟
الف) اجْتمَعْنَ
ب) اِجْتَمَعَتْ
ج) اِجْتَمَعَ
د) اجْتمعوا

11 – كدام گزینه در مورد تجزیه نغْتنمُ «جمله (العاقلُ نغتنمُ الفرصة فی الحیاة) صحیح نیست؟
الف) فعل مضارع، ثلاثی مزید
ب) ثلاثی مجرد – مبنی
ج) برای مفرد مذكر غایب
د) متعدی – معرب

12 – كدام گزینه در مورد تجزیه الفرصة در جمله (العاقلُ نغتمُ الفرصة فی الحیاة ) صحیح نیست؟
الف) اسم – مفرد
ب) مذكر – مشتق
ج) مؤنث – جامد
د) معرب