زبان عربي

الدرس الثالث : درس سوم
التلمیذُ المثالی: دانش آموز نمونه

كلمه ها و تركیب های تازه :
اَسِف : متأسفم
الرخیص :‌ارزان
الْأخْدیة : كفش
السّجادة : قالیچه
اِسْتَقْبََلَ :‌استقبال كرد
علّقَ : آویخت
اِسْتَیْقَظَ : بیدار شد
غداً :‌فردا
أصْبَحَ : شد، گردید
المثالی : نمونه، الگو
اَقْبَلَ : روی آورد
الْمحرْقة : سوزان
اتْعقد : برگزار شد
الأسْوةَ :‌نمونه
الأنیقة : شیك
تَوَضّأ : وضو گرفت
الْبائع : فروشنده
الْمُسترحیّة :‌نمایش نامه
بائع الصّحف : روزنامه فروش
مَنِحَ –َ : بخشید
الباهظ : گران
النّذیر : هشدار دهنده
الْبشیر : بشارت دهنده
الوسام : نشان
تكامَلَ : تنبلی كرد
هیّأَ : ساخت ، آماده كرد
الثّمن : قیمت
ثَمْنُه باهظ : قیمتش گران است
حبّب : خوشایند ساخت

  قواعد درس سوم
معرفی باب تفعُّل : تفاعُل ، افتعال ، انفعال ، استفعال

  برای ساختن فعل امر : ابتدا حرف مضارع (ت) را از سر فعل مضارع مخاطب بر می داریم سپس در صورت نیاز بر سر فعل همزه می آوریم. آنگاه حركت همزه را مشخص می كنیم و در پایان از آخر فعل نون یا ضمه را حذف می كنیم (غیر از صیغه جمع مؤنث)

تَتَعلّمُ --> تَعَلّمْ
تتواضَعُ --> تواضَعْ
تَحْتَرِمُ --> احْتَرَمْ
تَسْتَخْرِجُ --> اِسْتَخْرِجْ  

  تمرین اول :
1- عیّن الصحیح علی حسَبَ النّصْ
بر اساس متن صحیح را معین كن :

1. انعقدت الحمْلةُ لتعیین التلمیذ النّاجح .
جشن برای تعیین دانش آموزان موفق تعیین شد- صحیح

2.التلمیذُ المثالی یَشْتَغِلُ بالدراسة و بَیْع الصّحفُ
دانش آموز نمونه به درس خواندن و روزنامه فروشی مشغول است- صحیح

3. الذی یَدْرُسُ و یَعْمَلُ لا یُمْكِنُ له النّجاحُ
كسی كه درس می خواند و كار می كند موفقیت برای او ممكن نیست- غلط

4. الذی یَجْمَعُ العملَ و الدّراسة یَعْرِفُ قیمة الوقْت
كسی كه كار و درس خواندن را جمع می كند ارزش وقت را می داند- صحیح  

  2– اِكْمل الفراغ مناسبا للضمیر
جای خالی را با ضمیر مناسب پر كن

  4 – عین الصحیح : صحیح را معین كن

1 – لا یَسْتَسْلِمُ الأحرارُ للظُّلم
انسانهای آزده در برابر ظلم ....
تسلیم نشدند
تسلیم نمی شوند
نباید تسلیم شوند

2 – یا ایّهاالنبیُّ، جاهد الكفّار و المنافقینَ ....
ای پیامبر با كافران و منافقان .....
جهاد كردن
جهاد می كنی
جهاد كن

3– تعلّمُ حُسْنَ الاستماعِ كما نَتعلّمُ حسُِنَ الحدیث
خوب گوش كردن را ....... همان طور كه خوب صحبت كردن را
بیاموز – آموختی
می آموزی – آموختی
بیاموز – می آموزی  

  پرتوهای قرآنی :
الف) با توجه به معنی فعل های زیر ترجمه ایات را كامل كنید . نوع و صیغه و مصدر فعل های تعیین شده را بنویسید.
تكبر (تكبر ورزید)
اسْتكبَرَ (سركشی كرد)
كبّر (بزرگداشت داشت)

1. سَأَصْرِفُ عن آیاتی الذیّن یتكبّرون َ فی الارض بغیْر الحقّ
به زودی كسانی را كه در زمین به ناحق تكبر می ورزند از آیاتم روی گردان خواهم ساخت.
نوع :مضارع - صیغه: جمع مذكر غایب - مصدر: تكبُّر

2 – اسْتكبَرَ هو و جُنودُهُ فی الارض بغیْر الحق (قصص 39)
او و سپاهیانش به ناحق در زمین سركشی كردند
نوع : ماضی - صیغه: مفردمذكر غایب - مصدر اسكتبار

3 – یا ایُّها المدبر، قُمْ فَاَنْذرْ و رَبُّكَ فكَبّر (مدثر 1- 3)
ای جامه در سر كشیده ، برخیز و بیم ده و پروردگارت را بزرگ دار.
نوع : امر - صیغه : مفرد مذكر مخاطب مصدر: تكبیر  

  ب – دو آینه زیر را بخوانید و به سؤالات پاسخ دهید :
فاسْتغْفروُا لِذنوُبُهمْ و مَنْ یَغْفِرَُ الذّنوبَ الاّ الله . (آل عمران / 35)
پس برای گناهان خویش آمرزش خواستند و كیست جز خدا كه گناهان را بیامرزد

فسَبّحْ بحَمْدِ ربّكَ و اسْتَغفِرْهُ انّهُ كانَ توّابا ( نصر /3)
پس به ستایش پروردگارت تسبیح گوی و از او آمرزش بخواه كه در بسیار توبه پذیر است
سؤال :

1- تفاوت میان غفرو اسْتغفر از جهت معنی چیست؟
غفر یعنی ، آمرزید در حالی كه استغفر یعنی آمرزش خواست

2 - تفاوت میان غفّر و استغفر از جهت معنی چگونه است؟
غفر ثلاثی مجرد و استغفر ثلاثی مزید است  

  تستهای كنكوری درس سوم :

1- ترجمه كدام گزینه صحیح نیست؟
الف) اسْتقبَلَهُ المدیرُ بحفاوةٍ . - مدیر به گرمی از استقبال كرد
ب) نحنُ اَجتمعْنا هنا لتكریم تلمیذٍ مثالیّ .- ما برای بزرگداشت دانش آموزی نمونه در این جا جمع شده ایم.
ج) هلْ تعْرفین بائعَ الصّحفِ؟- آیا روزنامه فروشی را می شناسی؟
د) هیّأ نفْسَهُ للذّهابُ - خودش برای رفتن آماده شد

2 – ترجمه كدام گزینه صحیح نیست؟
الف) النّاجح :‌موفق
ب) علّقَ : معلق ماند
ج) الوسام : مدال
د) عُنُق : گردن

3 - ترجمه كدام گزینه صحیح نیست؟
الف) تكامَلَ : تنبلی كرد
ب) الصُّحُف : روزنامه ها
ج) الرّخیص : گران
د) المسرحیّه : نمایش نامه

4 – كدام گزینه از باب تفاعل است؟
الف) انْتخبْ
ب) یشْتَغِلُ
ج) یَتكاسَلونَ
د) تتأمّلُ

5 – كدام گزینه از باب انفعال است؟
الف) اسْتكْبَرَ
ب) اجْتَمعنا
ج) یَتساقَطُ
د) یَنْبَسِطُ

6 – كدام گزینه از باب افتعال است ؟
الف) یَسْتَمعُ
ب) كفّر
ج) ینْقلِبُ
د) اَرْسَلْنا

7 – كدام گزینه از باب تفعل است ؟
الف) اسْتغْفروا
ب) سبّح
ج) أنْذِر
د) تتقدّمُونَ

8- كدام گزینه از باب استفعال است ؟
الف) یتحدثانِ
ب) یَسْتكبرونَ
ج) یَفْتَخِرُ
د) اكْتَسبْنا

9 – كدام گزینه فعل امر مفردند كه مخاطب از تقدّم است؟
الف) اقدّمْ
ب) تقدّمْ
ج) قدَّمْ
د) تَقدّمی

10 – كدام گزینه فعل امر مثنی مؤنث مخاطب از تقابَلَ است؟
الف) تقابلا
ب) تقابَلوا
ج) قابلا
د) اقابلا

11 – كدام گزینه فعل ماضی مفرد مؤنث غایب از احْتَملَ است؟
الف) احْتَمِلْتَ
ب) احْتملا
ج) احْتَمِلَتْ
د) احْتَملْنَ

12- كدام گزینه فعل مضارع منفی مفرد مذكر غائب از انْقلب است؟
الف) لا یَنقَلِبُ
ب) لا نَنْقَلِبُ
ج) ما یَنْقَلِبُ
د) لا یَنقَلِبانِ

13 – كدام گزینه فعل امر جمع مذكر مخاطب از استَقْبَلَ است؟
الف) اسْتَقْبلوُا
ب) اسْتَقْلِبوا
ج) اِسْتَقْبِلْنَ
د) اسْتَقْبِلی

14 – كدام گزینه ثلاثی مزید است؟
الف ) رَجَعوا
ب) یَشْعرون
ج) اعتَمدَ
د) طرَفْتُمْ

15 – كدام باب سه حرف زاید دارد؟
الف) استفعال
ب) تفعل
ج) انفعال
د) تعامل